Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wygłosiła w Parlamencie Europejskim w Strasburgu doroczne orędzie o stanie Unii. Zaproponowała Kanadzie status pierwszego w historii członka stowarzyszonego UE, zapowiedziała Europejską Radę Bezpieczeństwa i zakaz mediów społecznościowych dla dzieci poniżej 13 lat.
Unia silna, ale w niepewnym świecie
Von der Leyen zaczęła wystąpienie od słynnych słów Charlesa Dickensa o najlepszych i najgorszych czasach. Przekonywała, że Unia jest dziś silniejsza niż kiedykolwiek, ale jednocześnie jej sytuacja nigdy nie była tak niepewna. Europa zwiększa wydatki na obronność, podpisuje nowe umowy handlowe i ogranicza zależności od innych państw, a mimo to poziom zagrożeń jest najwyższy od lat.
Przesłanie całego przemówienia było jasne: w coraz bardziej wrogim świecie Unia ma w większym stopniu polegać na sobie i na zaufanych partnerach.
Kanada bliżej Unii niż kiedykolwiek
Najgłośniejsza zapowiedź dotyczyła Kanady. Na sali siedział premier Mark Carney, pierwszy szef rządu spoza UE, który przyjechał na orędzie o stanie Unii. Zwracając się bezpośrednio do niego, von der Leyen zaproponowała, żeby wspólnie otworzyć Kanadzie drogę do statusu pierwszego w historii członka stowarzyszonego UE.
Oba kraje łączy już umowa handlowa CETA, ale Bruksela chce wynieść relacje na najwyższy możliwy poziom. Współpraca ma objąć obronność, energię, surowce, baterie, sztuczną inteligencję, technologie kwantowe i cyberbezpieczeństwo. Na razie to jednak propozycja, a nie decyzja. Nie wiadomo jeszcze, co dokładnie miałby oznaczać nowy status, a negocjacje mogą potrwać lata. Eksperci wskazują, że mógłby przypominać model norweski, czyli dostęp do jednolitego rynku w zamian za dostosowanie przepisów do unijnych.
Carney ma dziś wystąpić przed Parlamentem Europejskim, a w przyszłym miesiącu w Montrealu odbędzie się szczyt UE-Kanada.
Unijny odpowiednik art. 4 NATO
W sprawach bezpieczeństwa von der Leyen zapowiedziała Europejską Radę Bezpieczeństwa, w której obok państw Unii mają zasiąść także partnerzy z zewnątrz, m.in. Wielka Brytania i Ukraina. Powstać ma również awaryjny protokół bezpieczeństwa, czyli unijny odpowiednik art. 4 NATO, który przewiduje konsultacje, gdy któreś z państw poczuje się zagrożone.
Komisja przygotuje też nową strategię bezpieczeństwa i plan przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym. Von der Leyen zapewniła, że Unia będzie nadal wspierać Ukrainę i zaostrzać działania wobec Rosji.
Koniec z social mediami dla najmłodszych
Rok temu przewodnicząca zapowiadała powołanie ekspertów, którzy mieli ocenić wpływ mediów społecznościowych na dzieci. Teraz przedstawiła konkretny projekt o nazwie EU Kids Act. Zakłada on całkowity zakaz korzystania z mediów społecznościowych poniżej 13 roku życia. Dzieci w wieku 13-15 lat miałyby dostęp tylko do ograniczonych „mini kont”, a platformy musiałyby być bezpiecznie zaprojektowane dla wszystkich użytkowników poniżej 18 lat.
Jesienią Komisja przedstawi również przepisy wymierzone w uzależniające mechanizmy stosowane w aplikacjach.
Jednolity rynek do końca 2027 roku
W części gospodarczej von der Leyen zapowiedziała przyspieszenie planu „Jedna Europa, jeden rynek”. Reforma jednolitego rynku ma zostać zakończona do końca przyszłego roku. Unia chce w ten sposób zlikwidować bariery, przez które 27 gospodarek wciąż działa jak osobne rynki, a nie jeden organizm.
Przewodnicząca pochwaliła się też cięciem biurokracji. Dwanaście pakietów upraszczających przepisy ma obniżać koszty administracyjne o ok. 17 mld euro rocznie. Kolejnym krokiem ma być połączenie rozdrobnionych rynków kapitałowych w unię oszczędności i inwestycji.
Surowce bez oglądania się na Chiny
Unia chce też przestać zależeć od importu surowców krytycznych, niezbędnych m.in. do produkcji baterii i elektroniki. Powstanie Europejska Korporacja ds. Surowców Krytycznych, która będzie kupować i magazynować surowce dla całej Wspólnoty. Dziś te zadania spoczywają na pojedynczych państwach i firmach, a głównym dostawcą pozostają Chiny.
Po rekordowym lecie plan na upały
Po najgorętszym lecie w historii pomiarów, gdy w Europie spłonęło ok. 660 tys. hektarów lasów, von der Leyen zapowiedziała Europejski Plan na Upały. Ma on obejmować lepsze systemy ostrzegania, przygotowanie służby zdrowia i chłodzenie miast. Przewodnicząca zapowiedziała, że taka sytuacja nie może się powtórzyć.
Powstanie też Sojusz Ubezpieczeń Klimatycznych. Obecnie prywatne polisy pokrywają zaledwie ok. 25 proc. strat po katastrofach naturalnych, a resztę kosztów często biorą na siebie budżety państw.
Migracja i sztuczna inteligencja
Von der Leyen zapowiedziała również awaryjne rozwiązania na wypadek masowego napływu nielegalnych migrantów, wzorowane na doświadczeniach z kryzysu na granicy w Ceucie. W sprawie sztucznej inteligencji zapowiedziała rozmowy z czołowymi firmami rozwijającymi najbardziej zaawansowane systemy.
Na zakończenie przewodnicząca zapowiedziała zwołanie Kongresu Europy przed 70. rocznicą traktatów rzymskich w 2027 roku. Oddała też hołd zamordowanej maltańskiej dziennikarce Daphne Caruanie Galizii.
![Włamywacze wciąż byli w domu, gdy przyjechała policja. Para złapana na gorącym uczynku [WIDEO]](/content/images/size/w300/2026/09/Zrzut-ekranu-2026-09-17-153304.jpg)
